Người biết chữ phải làm gì?

Cảm ơn bài viết khai bút đầu năm Tân Mão của bác 5xu, có nhiều điểm giống với suy nghĩ của mình:

Tôi bắt đầu bằng một nhân vật cụ thể, anh này là một người biết chữ, ở Mỹ và là chủ một trang web có nhiều thông tin kiểu điểm báo. Đặc sản của web này là vô số điểm báo mỗi ngày kèm theo các nhận xét ngắn gọn và thường là đả kích chế diễu chính sách. Tôi thường đọc các nhận xét của anh này và tự hỏi tại sao anh này biết chữ mà thái độ của anh ấy với xã hội và bộ máy vận hành cái xã hội ấy lại hằn học như vậy.

Tôi nghĩ người biết chữ muốn trở thành trí thức thì cần phải có thêm nhiều thứ, trong đó có lòng dũng cảm.

Lòng dũng cảm cao nhất chính là không sợ hãi cái ác, không sợ hãi quyền lực, không sợ bạo chúa. Lòng dũng cảm ấy nó ở cốt cách, không phải ở việc to còi. Lòng dũng cảm ấy rất khó mà giữ được, nhất là khi phải rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo.

Có một lòng dũng cảm thấp hơn nhưng lại khó thực hiện hơn. Đó là dũng cảm nhìn thấy và đón nhận những cái hay của chính phủ, cái tốt đẹp của xã hội, thay vì soi mói hằn học với vô số cái tồi tệ, cái xấu xa của xã hội đương thời. Lòng dũng cảm ấy còn ở thái độ cởi mở đón nhận cái mới, cái táo bạo, cái hay từ những người khác.

Xã hội bây giờ, nền kinh tế nâng đỡ nó và cốt lõi văn hóa của nó, có bao nhiêu vấn đề ung nhọt và phức tạp. Ai cũng biết cả. Nhưng phải làm gì để giải quyết một số lượng khổng lồ những vấn đề phức tạp và chồng chéo lẫn nhau ấy.

Phản biện xã hội dường như không còn cần thiết nữa. Phản biện quá nhiều mà không có hành động, cuối cùng sẽ chỉ là nói xấu và chê bai xã hội, bất chấp phản biện được lồng vào triết thuyết hay đường lối hay ho cỡ nào đi chăng nữa. Phản biện mà toàn nhìn thấy, vạch ra vấn đề mà không đưa ra cách giải quyết, chỉ toàn là chê bai, dần dần những người biết chữ sẽ thành một cộng đồng bất đắc chí, một nhóm chí phèo biết chữ mà không biết nghĩa, co cụm lại mà thủ dâm với nhau.

Những nhà văn hóa lớn, những nhà tư tưởng lớn dường như không còn cần thiết nữa. Xã hội đã đủ trưởng thành để không cần những cá nhân dẫn đường chói lóa hay những thần tượng văn hóa để noi theo. Xã hội cần những lãnh đạo hành động. Còn mỗi cá nhân trong xã hội, nhất là những người biết chữ, đã đủ chín để tự góp một phần rất nhỏ, nhưng là của riêng mình cho cộng đồng và xã hội.

Nhưng góp bằng cách nào? Hành động ra sao?

Hành động cho xã hội rất khó, khó hơn phản biện xã hội một nghìn lần. Khó là vì hành động là phải chấp nhận có lúc sai, có lúc hoàn toàn thất bại. Khó là vì người hành động phải là người có nghị lực. Rất hiếm người biết chữ lại có thể hành động được. Ở đây lại phải nói đến một người cụ thể nữa là anh Châu. Bỏ ra hơn chục năm tuổi trẻ để giải một bài toán, không chỉ đam mê và tài năng là đủ, mà còn cần rất nhiều nghị lực. Giải toán xong, có vị thế vững chắc trong xã hội, không nghỉ ngơi, anh bắt tay vào hành động. Việc cần làm thì anh quyết tâm làm, anh không sợ dị nghị chê bai, không sợ là phải đứng về phía ai, cũng không e dè đón nhận những gì người ta sẵn lòng mang đến. Bởi như chính anh tâm sự với tôi: “Phản biện cũng là một hoạt động để làm xã hội lành mạnh, nhưng nó rất dễ kéo người ta vào cái vòng luẩn quẩn của lý luận xuông. Khi mình nói chỉ với mục đích là nói cho hay thì lúc đó mình đã bắt đầu tự đánh lừa mình rồi.”

Nhưng hầu hết những người biết chữ lại không có được những thứ mà anh Châu có. Cho nên có lẽ cần chọn một cách khác.

Người biết chữ có thể hành động bằng đúng thế mạnh của mình. Họ có thể đưa ra giải pháp. Giữa hàng ngàn vấn đề bê bối, lãnh đạo phải làm gì, khi họ, hơn ai hết, hiểu rõ tất cả những vấn đề ấy và chịu sức ép phải giải quyết. Họ cần giải pháp.

Lại nói đến một nhân vật cụ thể nữa là Cảnh Bình. Anh này ý tưởng không nhiều, nhưng lại sẵn lòng đón nhận các ý tưởng mới, táo bạo và có tính giải pháp. Với nguồn lực rất hữu hạn của mình, anh này luôn nỗ lực hết sức để thúc đẩy ý tưởng trở thành giải pháp thực tiễn. Những gì anh này làm được hoặc thất bại với Alpha Books đều rất thú vị. Những gì anh này đang ấp ủ, cũng thú vị không kém. Đấy chính là cái mà ta vẫn gọi là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Cá nhân tôi không thích doanh nghiệp Vina vì tính chụp giật và bạc ác của nó. Nhưng không thích không có nghĩa là không chấp nhận. Nên chấp nhận bởi ở giai đoạn tư bản nửa mùa, các doanh nhân không có nhiều lựa chọn. Hoặc là có tiền, hoặc là mất. Đơn giản như vậy. Nhưng vì đơn giản nên doanh nhân lại là những tay thực tiễn số một. Tôi cho rằng nguồn lực xã hội lớn nhất, xét cả về tiềm năng, đều nằm trong tay doanh nghiệp.

Người ta vẫn nói đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Nhưng doanh nghiệp phải phát triển đến mức nào đó, quy mô hoặc chiều sâu, thì mới tự thân gánh vác trách nhiệm xã hội. Đấy là khi nó vượt qua giai đoạn kiếm lợi nhuận đơn thuần và cảm thấy nhu cầu phát triển bền vững. Phát triển bền vững của doanh nghiệp lại gắn liền với nhu cầu và lợi ích từ phía xã hội. Nó có thể là nguồn nhân lực, có thể là phát minh sáng chế, có thể là dịch vụ giáo dục và sức khỏe. Đến lúc doanh nghiệp tự nó tham gia vào việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cá nhân; hay đủ chiều sâu để nguồn lực mà nó sở hữu bùng nổ lên đẳng cấp cao hơn cả về sáng tạo, cống hiến lẫn hưởng thụ; thì cũng là lúc trách nhiệm xã hội của và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tự động gắn liền với nhau.

Con đường đi đến lúc gánh vác trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Vina còn xa phía trước, nhưng chắc chắn nhiều doanh nhân đã nhận ra điều này bởi như đã nói ở trên doanh nhân luôn là những tay thực tiễn số một. Nhiều người trong số họ, tôi tin chắc, đã bắt đầu chuẩn bị cho việc ấy.

Lãnh đạo cần giải pháp. Doanh nghiệp có nguồn lực và phần nào đó đã sẵn sàng đảm đương trách nhiệm. Người biết chữ biết cách tìm ra giải pháp.

Vậy người biết chữ phải làm gì?

Hehe, đầu năm khai phím phát, chúc mọi người năm mới nhiều tiền bạc và không mất đi hạnh phúc!

Nguồn: Blog 5xu

(Source: whiskeyandhash)

Tản mạn từ một "dòng chảy"

Bài viết thú vị của TS. Nguyễn Đức Kiên so sánh sự giống và khác nhau trong việc tiếp cận và thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia giữa nước ta và 1 nước phát triển. Cụ thể ở đây là dự án vận chuyển khí đốt từ Nga sang Đức mang tên “Dòng chảy phương Bắc” và dự án khai thác Bauxite ở Tây Nguyên.

Sợ “Chệch Hướng”

Blogger Osin (hay cựu nhà báo Huy Đức) vừa có một bài viết khá hay chỉ ra một số vấn đề cốt lõi của Việt Nam. Mặc dù không phải lúc nào cũng đồng ý với bác Osin, đặc biệt là cách viết, nhưng cũng không thể phủ nhận được giá trị thông tin bác ý mang lại.

Qua những gì tôi biết thì bác Osin đã từng là nhà báo gần gũi nhất với cố thủ tướng Võ Văn Kiệt. Những thông tin về ông mà bác Osin nói ra là có thể tin được, dù thực tế đa phần là trích ra từ các buổi nói chuyện riêng, chẳng có ai kiểm chứng.

Trong bài viết có mấy điểm rất đáng chú ý:

Về công trình nghiên cứu của TS Vũ Quang Việt: Khủng Hoảng Kinh Tế Việt Nam 2008, Sự Sai Lầm Về Chính Sách và Vai Trò Của Tập Đoàn Kinh tế Quốc Doanh. TS Vũ Quang Việt viết ở phần kết luận:

…những người chỉ trích Thủ tướng ở trong nước cũng không nghĩ ra cách nào quản lý tốt hơn các tập đoàn quốc doanh này, khi mà chính việc xây dựng doanh nghiệp quốc doanh đã được coi là quốc sách.

Ông Võ Văn Kiệt đã chỉ ra nguyên nhân vì sao “việc xây dựng doanh nghiệp quốc doanh đã được coi là quốc sách”:

Chính vì sợ “chệch” cái “hướng” ấy mà chúng ta đã không tận dụng được thời cơ để bứt lên, cải thiện tình hình.

Chính vì sợ “chệch hướng” nên Chính phủ Việt Nam đã “xây dựng quốc doanh, kiên quyết không cho tư thương đẩy lùi trận địa” mặc dù chủ trương đổi mới đã được đề ra từ Đại hội Đảng lần thứ VI.

Nhưng điều đáng lo ngại nhất, và có lẽ là giá trị nhất trong bài viết này đó là nhận định:

“định hướng” nếu như đã từng là “vỏ bọc của lập trường” đang tự diễn biến để trở thành “vỏ bọc của đặc quyền, đặc lợi”.

Tôi hiểu nhận định này có nghĩa là, trước đây, các vấn đề về định hướng được lấy trên danh nghĩa của lập trường chính trị để bảo vệ quan điểm. Không cần phải nói đây là cách tư duy máy móc, không thật hiểu vấn đề, sợ sai, sợ thay đổi, sợ đánh mất mình. Còn bây giờ, các vấn đề định hướng không đơn thuần chỉ để bảo vệ thể chế mà còn để bảo vệ các nhóm đặc quyền, đặc lợi.

Và đúng như TS Nguyễn An Nguyên nhận định:

lợi ích quốc gia sẽ dễ dàng bị đe dọa nếu những nhóm đặc lợi lại có không ít đặc quyền

Lý giải về mỗi quan hệ giữa “Quyền” và “Lợi” tôi có 1 bài viết ngắn, đơn giản bằng tiếng Anh tại đây. Nói tóm lại, nguyên nhân chủ yếu của vấn đề hiện nay là quyền lực không được cân bằng mà tập trung vào một số ít người dẫn đến các quyết định chính trị bị các nhóm lợi ích này chi phối bằng cách lợi dụng các vấn đề về “quan điểm”, “lập trường”.

Câu nói cuối cùng trong bài của ông Võ Văn Kiệt có lẽ không cần phải bàn cãi về tính đúng đắn vì nó quá hiển nhiên:

Dân tộc trở thành một khối, quốc gia mạnh giàu, mới là định hướng tối cao.

Thêm một điều thú vị ông cũng đã gợi ra, đó là hãy thử lý giải vì sao năm 1945, Bác Hồ đã chọn tên nước là Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và, năm 1951, đã đổi tên Đảng là Đảng Lao Động. Rất đáng thảo luận.

Devalue - Phá giá

Báo nước ngoài:

Thống đốc ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Nguyễn Văn Giàu

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Nguyễn Văn Giàu cho biết

Chúng ta phải hiểu, ổn định ở đây là theo một xu hướng tức là không tuyên bố phá giá đồng tiền. Phá giá đồng tiền chỉ xảy ra khi nào chúng ta tăng giá USD quá 5% hay Chính phủ tuyên bố phá giá đồng tiền. Còn điều hành thực tế phải linh hoạt theo tín hiệu thị trường. Chính phủ không bao giờ phá giá đồng tiền và không cho phép làm điều đó.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định:

Việt Nam không phá giá VND mà chỉ điều chỉnh linh hoạt tăng hoặc giảm ở mức độ hợp lý, dựa trên mối quan hệ với lãi suất, chỉ số giá tiêu dùng, diễn biến cán cân thanh toán quốc tế. Vì thế, đã quyết định điều chỉnh nhanh để can thiệp.

Tức là (theo ngân hàng Nhà nước và Chính phủ):

  • Ổn định = Theo một xu hướng + Không tuyên bố phá giá
  • Phá giá = Tuyên bố phá giá + tăng giá USD quá 5%
  • Can thiệp thị trường tiền tệ + tăng giá USD = điều chỉnh linh hoạt != phá giá VNĐ

Lần này chính phủ không tuyên bố phá giá VNĐ và chỉ tăng giá USD chưa đến 5% vì vậy theo định nghĩa của chính phủ, chúng ta không “phá giá”.

Phá giá đồng nội tệ chỉ là cách gọi mô tả một chính sách tiền tệ để ổn định kinh tế vĩ mô. Có lẽ các nhà làm chính sách đã quá lo xa về mặt ngôn ngữ khi lo rằng từ “phá giá” được hiểu theo nghĩa không tốt sẽ làm thị trường mất ổn định. Cũng không phủ nhận dân ta đôi khi cũng mù quáng chạy theo đám đông, rồi vấp ngã đồng loạt. Nhưng cách tuyên bố này sẽ khiến người hiểu chuyện thấy buồn cười, người không rõ thì lại cảm thấy có gì đó mập mờ không ổn.

Tốt hơn cả, là cứ gọi đúng như bản chất sự việc và giải thích cặn cẽ cho người dân hiểu. Chính phủ nên xây dựng lòng tin trên nền tảng là sự trung thực chứ không phải chỉ là vẻ bên ngoài được che đậy cẩn thận.