“Thánh Gióng” hay “Thánh Dóng”?
Trước đến giờ mình vẫn dùng “Thánh Gióng”. Từ này ăn sâu vào trí nhớ của mình ngay từ khi mới biết đọc, cầm quyển truyện đọc lớp 1. Thế mà mới đây vừa đọc một bài viết trên báo Gia đình và Xã hội của 2 nhà nghiên cứu nổi tiếng, Cung Khắc Lược và Lương Văn Kế, có tiêu đề: Tư liệu đặc biệt về hậu duệ Thánh Dóng: Giúp vua Hùng giữ ngôi báu.
Không khỏi băn khoăn, lần mò Google thử thì số kết quả trả về với từ “Thánh Gióng” cao hơn hẳn “Thánh Dóng”, 137000 so với 11500. Ít nhất điều này cũng chứng tỏ từ “Thánh Gióng” đang được dùng phổ biến hơn.
Sau đó mình lại bắt gặp bài viết này trên báo Tiền Phong: “Thánh Gióng” hay “Thánh Dóng”?. Trong bài viết có nói các nhà nghiên cứu và khoa học chưa thống nhất được dùng từ nào là chuẩn xác. Thậm chí trong công văn trao đổi giữa văn phòng Chính phủ và Bộ VH,TT&DL cũng không thống nhất 2 từ.
Tra thử từ điển tiếng Việt thì chữ “Dóng” và “Gióng” đều có nghĩa theo 2 từ loại là danh từ và động từ. Tuy nhiên:
- “Dóng” dùng theo nghĩa Danh từ “đoạn giữa hai mắt của một số cây có thân thẳng” (gióng tre) được ghi chú là ít dùng.
- Động từ “Gióng” còn có 1 nghĩa đáng chú ý là “nói như để báo trước điều sẽ làm” trong khi động từ “Dóng” chỉ có nghĩa là “sắp cho thẳng hàng”.
Nếu đối chiếu theo từ điển phổ thông và cách dùng phổ biến thì “Gióng” vẫn chính xác hơn. Tuy nhiên do không có điều kiện tìm hiểu kỹ, có thể từ “Dóng” là một từ cổ, qua thời gian đã không được sử dụng phổ biến nữa. Nếu các nhà nghiên cứu thấy việc sử dụng từ cổ có ý nghĩa hơn và cần thiết phải thay đổi thì những người làm công tác quản lý, tuyên truyền cũng nên có một thông báo rộng rãi. Điều này giúp tránh được việc hiểu nhầm, gây bối rối do cũng ảnh hưởng ít nhiều đến nhận thức, tư duy vốn có của người dân. Việc này cũng giúp tránh được sự không thống nhất trong các văn bản sau này.
