Sợ “Chệch Hướng”
Blogger Osin (hay cựu nhà báo Huy Đức) vừa có một bài viết khá hay chỉ ra một số vấn đề cốt lõi của Việt Nam. Mặc dù không phải lúc nào cũng đồng ý với bác Osin, đặc biệt là cách viết, nhưng cũng không thể phủ nhận được giá trị thông tin bác ý mang lại.
Qua những gì tôi biết thì bác Osin đã từng là nhà báo gần gũi nhất với cố thủ tướng Võ Văn Kiệt. Những thông tin về ông mà bác Osin nói ra là có thể tin được, dù thực tế đa phần là trích ra từ các buổi nói chuyện riêng, chẳng có ai kiểm chứng.
Trong bài viết có mấy điểm rất đáng chú ý:
Về công trình nghiên cứu của TS Vũ Quang Việt: Khủng Hoảng Kinh Tế Việt Nam 2008, Sự Sai Lầm Về Chính Sách và Vai Trò Của Tập Đoàn Kinh tế Quốc Doanh. TS Vũ Quang Việt viết ở phần kết luận:
…những người chỉ trích Thủ tướng ở trong nước cũng không nghĩ ra cách nào quản lý tốt hơn các tập đoàn quốc doanh này, khi mà chính việc xây dựng doanh nghiệp quốc doanh đã được coi là quốc sách.
Ông Võ Văn Kiệt đã chỉ ra nguyên nhân vì sao “việc xây dựng doanh nghiệp quốc doanh đã được coi là quốc sách”:
Chính vì sợ “chệch” cái “hướng” ấy mà chúng ta đã không tận dụng được thời cơ để bứt lên, cải thiện tình hình.
Chính vì sợ “chệch hướng” nên Chính phủ Việt Nam đã “xây dựng quốc doanh, kiên quyết không cho tư thương đẩy lùi trận địa” mặc dù chủ trương đổi mới đã được đề ra từ Đại hội Đảng lần thứ VI.
Nhưng điều đáng lo ngại nhất, và có lẽ là giá trị nhất trong bài viết này đó là nhận định:
“định hướng” nếu như đã từng là “vỏ bọc của lập trường” đang tự diễn biến để trở thành “vỏ bọc của đặc quyền, đặc lợi”.
Tôi hiểu nhận định này có nghĩa là, trước đây, các vấn đề về định hướng được lấy trên danh nghĩa của lập trường chính trị để bảo vệ quan điểm. Không cần phải nói đây là cách tư duy máy móc, không thật hiểu vấn đề, sợ sai, sợ thay đổi, sợ đánh mất mình. Còn bây giờ, các vấn đề định hướng không đơn thuần chỉ để bảo vệ thể chế mà còn để bảo vệ các nhóm đặc quyền, đặc lợi.
Và đúng như TS Nguyễn An Nguyên nhận định:
lợi ích quốc gia sẽ dễ dàng bị đe dọa nếu những nhóm đặc lợi lại có không ít đặc quyền
Lý giải về mỗi quan hệ giữa “Quyền” và “Lợi” tôi có 1 bài viết ngắn, đơn giản bằng tiếng Anh tại đây. Nói tóm lại, nguyên nhân chủ yếu của vấn đề hiện nay là quyền lực không được cân bằng mà tập trung vào một số ít người dẫn đến các quyết định chính trị bị các nhóm lợi ích này chi phối bằng cách lợi dụng các vấn đề về “quan điểm”, “lập trường”.
Câu nói cuối cùng trong bài của ông Võ Văn Kiệt có lẽ không cần phải bàn cãi về tính đúng đắn vì nó quá hiển nhiên:
Dân tộc trở thành một khối, quốc gia mạnh giàu, mới là định hướng tối cao.
Thêm một điều thú vị ông cũng đã gợi ra, đó là hãy thử lý giải vì sao năm 1945, Bác Hồ đã chọn tên nước là Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và, năm 1951, đã đổi tên Đảng là Đảng Lao Động. Rất đáng thảo luận.
